Chương 3
ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG, ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG VÀ KIỂM ĐỊNH
CHẤT LƯỢNG TRONG GIÁO DỤC

1. Đánh giá chất lượng giáo dục
1.1 Khái niệm đánh giá chất lượng
+ Đánh giá: là quá trình thu thập thông tin, chứng cứ về đối tượng cần đánh giá và đưa ra những phán xét, nhận định về mức độ đạt được theo các thang đo hoặc các tiêu chí đã được đưa ra trong các tiêu chuẩn hay chuẩn mực.
+ “Đánh giá là đưa ra phán quyết về giá trị của một sự kiện, nó bao hàm việc thu thập thông tin sử dụng trong việc đánh giá của một chương trình, một sản phẩm, một tiến trình, mục tiêu hay tiềm năng ứng dụng của một cách thức đưa ra nhằm mục đích xác định” (P.E. Griffin, 1996).
+ Theo GS. Trần Bá Hoành: “Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả của công việc dựa vào việc phân tích những thông tin thu thập được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc”.
Trong lĩnh vực giáo dục:
+ “Quá trình đánh giá chủ yếu là quá trình xác định mức độ thực hiện các mục tiêu trong các chương trình giáo dục” (Ralph Tyler).
+ Đánh giá là bộ phận hợp thành rất quan trọng của quá trình giáo dục và đào tạo; đóng vai trò phản hồi của hệ thốnggiáo dục và đào tạo; có vai trò tích cực trong việc điều chỉnh hệ thống và là cơ sở để đưa ra những phán quyết cho việc đổi mới GD và ĐT.
Hoạt động đánh giá là một khâu quan trọng trong bất cứ một quá trình, lĩnh vực nào mà con người tham gia: là hoạt động xem xét, phân tích, phán xét các hoạt động nhất định của một tổ chức, đơn vị đào tạo nào đó; thông qua đánh giá biết được sự thay đổi của các đối tượng đánh giá diễn ra ở mức độ nào;là cơ sở hoạt động kiểm định hay nâng cao chất lượng.
Đánh giá phải căn cứ vào mục tiêu; thu thập, phân tích, xử lýthông tin một cách hệ thống nhằm xác định mục tiêu giáo dục đặt ra có phù hợp hay không, mức độ đạt được mục tiêu giáo dục và tiến trình thực hiện mục tiêu đó.Muốn vậy, phải tiến hành xây dựng thang đo đểđo lường, xác định mức độđối tượng đạt được so với chuẩn (tiến hành đánh giá); đánh giá có thể là đánh giá định lượng dựa vào các con số hoặc đánh giá định tính dựa vào các ý kiến và giá trị.
Tóm lại, đánh giá chất lượng giáo dụclà quá trình tiến hành có hệ thống bao gồm sự mô tả định tính hay định lượng những kết quả đạt được và so sánh với mục tiêu giáo dục đã xác định.
Vai trò của đánh giá trong quản lý chất lượng giáo dục: Là công cụ của các nhà quản lý giáo dục;là phương pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục, có tác dụng tích cực tới hoạt động trong nhà trường, giúp cho người học phát triển mọi mặt; là một biện pháp quan trọng nhằm đi sâu cải cách giáo dục.
Chức năng của đánh giá trong quản lý chất lượng giáo dục:
+ Chức năng thông tin phản hồi: Thông qua đánh giá, cung cấp cho chủ thể quản lý các thông tin phản hồi đáng tin cậy về thực trạng, tình hình, kết quả của đối tượng quản lý, từ đó chủ thể quản lý đưa ra các quyết định quản lý phù hợp.
+ Chức năng định hướng: đánh giá xác định được thực trạng và sự phát triển của cơ sở giáo dục từ đó chỉ ra phương hướng, mục tiêu giúp nhà trường lập kế hoạch phát triển hợp lý.
+ Chức năng kích thích, tạo động lực: đánh giá kích thích tinh thần trách nhiệm, lòng tự trọng của đơn vị được đánh giá.
+ Chức năng sàng lọc, lựa chọn: kết quả đánh giá giúp phân loại, sàng lọc, lựa chọn đối tượng nhằm giúp đối tượng tiến bộ.
+ Chức năng cải tiến, dự báo: kết quả đánh giá từ nhiều góc độ và trong những thời điểm khác nhau có thể cung cấp những dự báo về xu thế phát triển của giáo dục trong tương lai; giúp phát hiện những khó khăn, tồn tại trong hoạt động từ đó lựa chọn và triển khai các biện pháp thích hợp để khắc phục những sai sót và tồn tại.

1.2 Nội dung, hình thức và phương pháp đánh giá chất lượng giáo dục
* Nội dung và hình thức đánh giá:
Mô hình CIPO (UNESCO, 2000) phản ánh quan điểm đánh giá chất lượng giáo dục qua các nhân tố: bối cảnh; đầu vào; quá trình; kết quả.