LỊCH SỬ RA ĐỜI VÀ HÌNH THÀNH
5 ĐIỀU BÁC HỒ DẠY THIẾU NIÊN NHI ĐỒNG
Chủ tịch Hồ Chí Minh rất yêu quý thiếu niên, nhi đồng. Không chỉ yêu quý, Bác còn rất quan tâm giáo dục các em. Bác nói, thiếu nhi là người chủ tương lai của nước nhà, cho nên cần phải sớm rèn luyện đạo đức cách mạng cho thiếu nhi. Nhiều thế hệ thiếu niên, nhi đồng Việt Nam luôn ghi nhớ 5 điều Bác dạy. Vậy 5 điều Bác dạy thiếu nhi có xuất xứ như thế nào?
1/ Thời gian từ tháng 9/1945 đến tháng 11/1949 là giai đoạn hình thành 6 điều khuyên của Bác Hồ: Thư Bác Hồ gửi học sinh nhân ngày khai trường tháng 9/1945 coi như là tuyên ngôn đầu tiên về công tác thiếu niên nhi đồng của bác Hồ. Từ đó hàng năm Bác Hồ đều có thư gửi cho thiếu niên nhi đồng. Cuối năm 1946 Bác Hồ đi Pháp về viết thư gửi các cháu thiếu nhi (đăng trên báo Cứu Quốc ngày 24/10/1946). Bác khuyên các cháu:
                 1. Phải siêng học    
2. Phải giữ sạch sẽ.   
3. Phải giữ kỷ luật    
4. Phải làm theo đời sống mới.   
5. Phải thương yêu giúp đỡ cha mẹ, anh em. 
(Sơn Tùng - "Hoa râm bụt" NXB - Thanh niên 1999, trang 134-135)
Tháng 11/1949, trong lá thư gửi cán bộ phụ trách thiếu nhi, Bác Hồ nêu rõ: "Cách dạy trẻ, cần làm cho chúng biết yêu tổ quốc, thương đồng bào, chuộng lao động, giữ kỷ luật, biết vệ sinh, học văn hóa" (Hồ Chí Minh về giáo dục TN" NXB - Thanh niên - 1980, trang 91). Đó là 6 lời khuyên của bác Hồ với thiếu niên nhi đồng. Đứng trước mỗi lới khuyên về Tổ quốc, đồng bào, lao động, kỷ luật, vệ sinh, văn hóa Bác Hồ dùng những từ khác nhau "Yêu, thương, chuộng, giữ, biết, học"
2/ Thời gian từ tháng 11/1949 đến Trung thu 1955 là giai đoạn thực hiện 6 điều khuyên của Bác Hồ và hình thành 5 yêu: Thực hiện nội dung thư Bác Hồ gửi cán ộ phụ trách thiếu nhi, thiếu niên nhi đồng cả nước học tập và làm theo 6 điều khuyên của Bác Hồ. Ngày 31/10/1955 trong thư gửi giáo sư, học sinh, cán bộ, thanh niên và nhi đồng, Bác Hồ viết: " Tiểu học thì cần giáo dục các cháu thiếu nhi: Yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, trọng của công". (Hồ Chí Minh bàn về giáo dục" - NXB Giáo dục 1962 - trang 133) hay (Nhiệm vụ của cô giáo, thầy giáo là rất quan trọng, rất vẻ vang" - NXB Giáo dục 1969 trang 33). Dịp cuối năm 1955, khi sang thăm Trung Quốc, Bác Hồ có viết thư cho thiếu nhi Trung quốc thi đua học tập và thực hiện 5 yêu với thiếu nhi Việt Nam. Nội dung 5 yêu là:"Yêu tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, yêu của công" (Chỉ thị số 15 ngày 24/10/1955 của Ban thường vụ TW Đoàn)
3/ Thời gian từ Trung thu 1955 đến tháng 5/1961 giai đoạn thực hiện 5 yêu, 2 tính tốt và chuyển sang thực hiện 5 điều Bác Hồ dạy: Cùng với 5 yêu Bác Hồ dạy, trong giai đoạn àny thiếu niên nhi đồng còn thực hiện 4 tính tốt đó là: mạnh dạn, hoạt bát, chất phác, thật thà (về sau rút gọn lại 2 tính tốt là thật thà, dũng cảm). Tháng 3/ 1961, trong bài nói với đồng bào các dân tộc tỉnh Tuyên Quang, Bác Hồ căn dặn:" Các cháu thiếu niên nhi đồng phải làm cho được 5 tốt là: Đoàn kết tốt, học tập tốt, lao động tốt, kỷ luật tốt, vệ sinh tốt" (Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên NXB Thanh niên, 1980, trang 184). Ngày 15/5/1961 nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày thành lập Đội TNTP Việt Nam Bác Hồ giao cho TW Đoàn và Bộ Giáo dục chuẩn bị nội dung để Bác viết thư gửi các cháu thiếu niên nhi đồng và Bác yêu cầu chuyển đến Bác tất cả những lá thư của Bác gửi thiếu niên nhi đồng từ trước đến nay. Suy nghĩ và cân nhác kỹ cuối cùng Bác căn dặn 5 điều:
         1. Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào.   
2. Học tập tốt, lao động tốt.  
3. Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt.  
4. Giữ gìn vệ sinh.  
5. Thật thà, dũng cảm.
(Làm theo lời Bác Hồ dạy, NXB Kim Đồng, 1966, trang 55)....
Trong cuốn sổ Giải thưởng Bác Hồ là loại sổ dành riêng để thưởng