Phát huy tính tích cực, độc lập sáng tạo của học sinh

1/ Tính tích cực trong hoạt động học tập
Tính tích cực là trạng thái hoạt động thể hiện sự gắng sức cao của chủ thể về nhiều mặt trong hoạt động của mình.
Tính tích cực trong hoạt động học tậpbiểu hiện sự nỗ lực của học sinh khi tương tác với đối tượng học tập; thể hiện sự nỗ lực của hoạt động trí tuệ, sự huy động ở mức độ cao các chức năng tâm lí (hứng thú, chú ý, ý chí...) nhằm đạt được mục đích học tập với mức độ cao.
Những biểu hiện cụ thể:
- Định hướng được nhiệm vụ, hoàn thành những nhiệm vụ học tập được giao;
- Tập trung chú ý cao trong học tập, ghi nhớ bài học tốt, hiểu bài;
- Say sưa, hứng thú, nhiệt tình với việc học tập, hăng hái tham gia vào mọi hình thức hoạt động học tập ( phát biểu ý kiến, ghi chép...)
- Có ý chí vượt khó, kiên trì khắc phục khó khăn, tích cực suy nghĩ để hoàn thành nhiệm vụ học tập.
- Vận dụng được các kiến thức đã học vào thực tiễn; có khả năng linh hoạt để đáp ứng những tính huống khác nhau trong đặt vấn đề, giải quyết vấn đề và kiểm tra kết quả giải quyết vấn đề.


2/ Tính độc lập trong hoạt động nhận thức.
Ý nghĩa:
+ Tính độc lập, tự chủ trong học tập là một điều quan trọng và cần thiết để học sinh trở thành người làm chủ tri thức;
+ Độc lập là nét đặc trưng cơ bản của trí thông minh.
Tính độc lập trong học tậpbiểu hiện trong những hoạt động học tập có hệ thống trên lớp và ngoài lớp, trong đó học sinh tự mình tìm tòi tri thức, nêu ra vấn đề, giải quyết vấn đề và tự kiểm tra được kết quả học tập.
Những biểu hiện cụ thể:
- Tự hòan thành được nhiệm vụ học tập;
- Có chính kiến, có ý thức hoạt động độc lập, không lệ thuộc vào người khác.  - Luôn chủ động trong mọi hoàn cảnh, biết cách tìm ra và giải quyết các vấn đề một cách nhanh chóng và hiệu quả
- Thái độ học tập nghiêm túc, dựa vào sức lực của chính mình, không dựa dẫm, ỷ lại vào người khác, không gian lận, quay cóp.
- Chủ động tiếp thu tri thức, học hỏi những điều chưa biết; chúýlắng nghe, ghi chép bài giảng trên lớp; về nhà chủ động làm bài tập được giao và những bài tập mở rộng ngoài chương trình. - Chủ động tìm hiểu những kiến thức có liên quan đến chương trình và ngoài chương trình để có hiểu biết toàn diện.
- Hoàn thành nhiệm vụ học tập theo cách riêng của mình.
3/ Tính sáng tạo trong hoạt động nhận thức
Tính sáng tạo là sự hiểu biết nhiệm vụhọc tập một cách tinh tế, đồng thời nắm vững phương pháp suy nghĩ và giải quyết vấn đề một cách khoa học để tạo ra một hoạt động hay một sản phẩm mới.
Biểu hiện của tính sáng tạo trong hoạt động học tập:
- Có sáng tạo trong phương pháp học tập;có tư duy phản biện (suy nghĩ độc lập và thắc mắc trước những câu trả lời "đã được chấp nhận"); biết đặt những câu hỏi "tốt" để tìm tòi khám phá và “gây bí” cho thầy. Tự mình tìm ra câu trả lời cho những câu hỏi dễ.
- Tự học là chính, học ở thầy là phụ. ..
- Có thể trình bày lại nội dung bài học theo ngôn ngữ riêng
- Phát hiện được cấu trúc của đối tượng học tập.Biết tìm hiểu để nắm vững chủ đề
- Nhìn thấy được những vấn đề mới của đối tượng quen; biếtnhìn một vấn đề từ nhiều khía cạnh khác nhau để có thể cân nhắc cái lợi, cái hại của từng vấn đề.
- Biết tự lực chuyển các tri thức và kĩ năng sang một tình huống mới.
- Ðối mặt với các vấn đề không thể giải quyết được, những câu hỏi hoặc vấn đề chưa có câu trả lởi chính xác để có thể học hỏi, suy nghĩ sâu hơn.

Xét về mức độ thì tính độc lập rộng hơn, cao hơn tính tích cực, còn tính sáng tạo là mức độ phát triển cao nhất, là mức lí tưởng mà người giáo viên mong muốn ở học sinh.Tính sáng tạo phải bao hàm cả tính tích cực và tính độc lập.

.
Những con đường phát huy tính tích cực, độc lập sáng tạo của học sinh trung học
- Biến quá trình dạy học thành quá trình tự học .
- Dạy học phân hóa
- Kết hợp giữa tập thể với cá nhân – dạy học theo nhóm.

Các biện pháp phát huy TTC nhận thức của HS
Các biện pháp nâng cao TTC nhận thức