ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ThS. Phạm Phúc Tuy
Trường ĐH Thủ Dầu Một – Bình Dương

Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GD VÀ ĐT
I. Quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo
1. Khái niệm
+ Quản lý:
- Theo góc độ chính trị - xã hội: quản lý là sự kết hợp giữa tri thức với lao động;
- Theo góc độ hành động: quản lý là chỉ huy, điều khiển, điều hành.
Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan.





+ Quản lý nhà nước:
Quản lý nhà nước là hoạt động của Nhà nước trên các lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp nhằm thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại của Nhà nước.
Quản lý nhà nước có thể được hiểu là:
- Sự tác động của chủ thể được trao quyền Nhà nước, chủ yếu là thông qua (bằng) pháp luật tới các đối tượng quản lý nhằm thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại của Nhà nước;
- Pháp luật là phương tiện chủ yếu để Nhà nước quản lý xã hội;
- Nhà nước có thể trao quyền lực cho cá nhân, tổ chức xã hội thay mặt Nhà nước thực hiện các chức năng quản lý Nhà nước.
+ Phân biệt “Quản lý nhà nước” và “Quản lý hành chính nhà nước”:
- Theo nghĩa rộng: Quản lý nhà nước là hoạt động tổ chức, điều hành của bộ máy nhà nước, nghĩa là bao hàm cả sự tác động, tổ chức của quyền lực nhà nước trên các phương diện lập pháp, hành pháp và tư pháp;
- Theo nghĩa hẹp: Quản lý nhà nước chủ yếu là quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người theo pháp luật nhằm đạt được những mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ quản lý nhà nước. Đồng thời các cơ quan nhà nước nói chung còn thực hiện các hoạt động có tính chất chấp hành, điều hành nhằm xây dựng tổ chức bộ máy và củng cố chế độ công tác nội bộ của mình (VD: ra quyết định thành lập, chia tách, sát nhập các đơn vị tổ chức thuộc bộ máy của mình, đề bạt, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công chức; ban hành quy chế làm việc nội bộ…)
Quản lý nhà nước theo nghiã hẹp cũng đồng nghĩa với khái niệm quản lý hành chính nhà nước.
+ Quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo:
Quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các hoạt động GD-ĐT do các cơ quan quản lí có trách nhiệm về giáo dục của Nhà nước từ trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo qui định của Nhà nước nhằm phát triển sự nghiệp GD-ĐT, duy trì kỉ cương, thoả mãn nhu cầu GD-ĐT của nhân dân, thực hiện mục tiêu GD-ĐT của nhà nước.
Quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo là việc Nhà nước thực hiện quyền lực công để điều hành, điều chỉnh toàn bộ các hoạt động giáo dục và đào tạo trong phạm vi toàn xã hội nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của Nhà nước.
+ Những yếu tố cơ bản trong quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo:
Trong khái niệm quản lý nhà nước về giáo dục có 3 yếu tố cơ bản là: chủ thể, đối tượng và mục tiêu.
Chủ thể quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo là các cơ quan quyền lực nhà nước (cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp), chủ thể trực tiếp là bộ máy quản lý giáo dục từ trung ương đến cơ sở (các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục được quy định cụ thể trong điều 100 của Luật Giáo dục).
Đối tượng của quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo là hệ thống giáo dục quốc dân, là mọi hoạt động giáo dục và đào tạo trong phạm vi cả nước.
Mục tiêu quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo, về tổng thể đó là bảo đảm trật tự, kỷ cương trong các hoạt động giáo dục và đào tạo, để thực hiện được mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài và phát triển nhân cách của công dân. Mỗi cấp học, ngành học có những mục tiêu cụ thể